Đau khổ là một phần của thân phận con người. Không ai có thể đi qua cuộc đời mà không một lần nếm trải mất mát, bệnh tật, cô đơn, thất vọng hay những vết thương không dễ gọi tên. Có những đau khổ rồi sẽ qua, nhưng cũng có những đau khổ ở lại rất lâu trong ký ức.

Đứng trước đau khổ, câu hỏi đầu tiên của con người thường là: Tại sao?

Tại sao tôi phải chịu điều này? Tại sao một người tốt lại gặp bất hạnh? Tại sao tôi đã cầu nguyện mà Thiên Chúa vẫn im lặng?

Đức tin không phải lúc nào cũng cho chúng ta một câu trả lời rõ ràng cho những câu hỏi ấy. Nhưng nơi Thánh Têrêsa Hài Đồng Giêsu, chúng ta gặp một cách khác để đi qua đau khổ: không phải tìm cách giải thích mọi đau khổ, nhưng học cách biến đau khổ thành tình yêu.

Đó là một trong những chiều sâu của “con đường nhỏ”.

Têrêsa không tìm kiếm những đau khổ lớn lao. Ngài cũng không coi đau khổ tự nó là điều tốt. Nhưng trong những điều rất nhỏ của đời sống, ngài học cách đón nhận, hiến dâng và yêu thương. Những hy sinh âm thầm ấy được ngài gọi bằng một hình ảnh rất đẹp: “rắc hoa.”

Những bông hoa ấy có thể là một việc làm không ai biết, một lời nói được giữ lại vì yêu thương, một lần nhẫn nhục trước điều làm mình khó chịu, một sự tha thứ, một hy sinh nhỏ bé được trao cho Chúa.

Như thế, một điều rất bình thường có thể trở thành một hành vi của tình yêu.

Điều này đặc biệt quan trọng khi nói về đau khổ. Đau khổ tự nó không làm cho con người nên thánh. Có những đau khổ làm người ta cay đắng, khép kín và mất niềm tin. Nhưng cũng có những đau khổ làm trái tim trở nên sâu sắc hơn, biết cảm thông hơn và biết yêu hơn.

Sự khác biệt nằm ở cách con người sống đau khổ.

Người Kitô hữu không được mời gọi yêu đau khổ vì đau khổ. Đức Giêsu đã không tìm kiếm thập giá như một sự hành hạ. Trong vườn Ghếtsêmani, Người đã run sợ và cầu xin cho chén đắng được cất khỏi mình. Nhưng cuối cùng, Người phó mình cho Chúa Cha.

Thập giá không phải là tình yêu. Tình yêu của Đức Kitô trên thập giá mới là điều cứu độ.

Đây chính là điểm làm cho cái nhìn Kitô giáo về đau khổ trở nên sâu sắc. Đức tin không bảo chúng ta rằng đau khổ là tốt. Đức tin cho chúng ta thấy rằng tình yêu có thể đi xuyên qua đau khổ mà không bị đau khổ tiêu diệt.

Trên thập giá, Đức Giêsu không giải thích tại sao Người phải chịu đau khổ. Người trao ban chính mình.

Vì thế, khi gặp đau khổ, có lẽ câu hỏi quan trọng nhất không còn chỉ là: “Tại sao điều này xảy ra với tôi?”, mà còn là:

“Con có thể yêu thế nào trong hoàn cảnh này?”

Có những lúc ta không thể thay đổi hoàn cảnh. Không thể lấy lại một người đã mất. Không thể xóa một biến cố đã xảy ra. Không thể làm cho quá khứ trở lại như trước. Nhưng ta vẫn có thể chọn cách mình sống với điều ấy.

Ta có thể để vết thương làm mình khép lại.

Hoặc ta có thể, từng chút một, đặt vết thương ấy vào tay Thiên Chúa.

Đó là nơi đau khổ bắt đầu được biến đổi.

Thánh Têrêsa đã trải qua những ngày tháng cuối đời trong bệnh tật và một thử thách sâu xa của đức tin. Thiên Chúa dường như im lặng. Những cảm nghiệm an ủi trước đây không còn. Nhưng chính trong bóng tối ấy, tình yêu của Têrêsa trở nên tinh ròng hơn.

Bởi khi còn cảm thấy Thiên Chúa gần gũi, yêu mến Ngài là điều dễ dàng. Nhưng khi không còn cảm thấy gì mà vẫn nói: “Lạy Chúa, con vẫn tin,” thì tình yêu đã vượt khỏi cảm xúc.

Có lẽ đó là một trong những điều đau khổ có thể dạy chúng ta: tình yêu trưởng thành không phải là tình yêu luôn được an ủi, nhưng là tình yêu vẫn trung thành khi không còn được an ủi.

Và chính ở đó, những giọt nước mắt có thể trở thành lời cầu nguyện.

Một người mẹ âm thầm chịu đựng vì con mình. Một người bệnh dâng những ngày tháng yếu đau cho Chúa. Một người bị hiểu lầm nhưng không trả lại bằng oán hận. Một người mất đi người thân nhưng vẫn cố gắng sống tiếp trong niềm hy vọng. Một người cô đơn vẫn mở lòng với người khác.

Không có gì lớn lao theo cái nhìn của thế gian.

Nhưng trước mặt Thiên Chúa, đó có thể là những bông hoa nhỏ của tình yêu.

Đau khổ khi được tình yêu chạm tới cũng có thể làm trái tim rộng hơn. Người từng đau biết cảm thông với người đang đau. Người từng cô đơn biết trân trọng một sự hiện diện. Người từng mất mát hiểu hơn giá trị của một người còn ở bên mình.

Vì thế, điều quan trọng không phải là sau đau khổ chúng ta còn nguyên vẹn như trước, nhưng là trái tim chúng ta trở thành thế nào sau đau khổ.

Có những vết thương không bao giờ hoàn toàn biến mất. Nhưng vết thương ấy có thể không còn chỉ là nơi của đau đớn. Nó có thể trở thành nơi phát sinh lòng thương xót.

Đó là lúc đau khổ được biến đổi thành tình yêu.

Têrêsa đã không làm những việc vĩ đại. Ngài chỉ yêu trong những điều nhỏ bé. Nhưng chính từ những điều nhỏ bé ấy, ngài đã khám phá ra một con đường lớn: trao tất cả cho Thiên Chúa bằng tình yêu.

Nếu biết đặt tất cả trong tình yêu, thì ngay cả những điều chúng ta không muốn cũng có thể trở thành một lời cầu nguyện.

Bởi sau cùng, Thiên Chúa không đòi chúng ta phải hiểu hết mọi đau khổ. Ngài mời chúng ta đừng để đau khổ lấy mất khả năng yêu thương.

Và khi con người vẫn còn có thể yêu giữa những điều mình không thể hiểu, thì đau khổ không còn là tiếng nói cuối cùng.

Tình yêu mới là tiếng nói cuối cùng.

L.m Giuse Hoàng Kim Toan