Trong sứ vụ loan báo Tin Mừng, có một điều tưởng như đơn giản nhưng lại rất khó sống: Thiên Chúa muốn con người tự do. Vì thế, người môn đệ được sai đi để loan báo Tin Mừng, nhưng không được sai đi để cưỡng ép người khác phải tin.

Đức Giêsu nói với các môn đệ: “Các con vào nhà nào, thì hãy ở lại đó” (Lc 9,4). Ở lại là trách nhiệm của người được sai đi. Họ phải hiện diện, phải nói, phải làm chứng, phải chữa lành, phải kiên nhẫn với những con người mà mình được trao phó.

Nhưng rồi Đức Giêsu cũng nói: “Những ai không tiếp đón các con, thì khi rời khỏi thành đó, các con hãy giũ cả bụi chân lại” (Lc 9,5).

Tại sao phải ra đi? Bởi vì trách nhiệm của người loan báo Tin Mừng có giới hạn: tôi có trách nhiệm trao ban, nhưng không có trách nhiệm quyết định thay người khác.

Tôi có thể nói về Đức Kitô, nhưng không thể ép một người yêu mến Đức Kitô. Tôi có thể mở cánh cửa, nhưng không thể bước vào tâm hồn người khác thay họ. Tôi có thể gieo hạt giống, nhưng không thể dùng sức mình bắt hạt giống phải mọc lên.

Đó chính là nơi tự do gặp gỡ trách nhiệm. Tự do không có nghĩa là muốn làm gì thì làm. Tự do Kitô giáo luôn đi cùng trách nhiệm. Con người được tự do đón nhận hoặc từ chối, nhưng sự lựa chọn ấy cũng mang theo trách nhiệm của chính mình.

Ngược lại, người loan báo Tin Mừng cũng có trách nhiệm với tự do của người khác. Chính vì tôn trọng con người, người môn đệ không được biến Tin Mừng thành một thứ áp lực tinh thần.

Tin không thể là một sự cưỡng bách. Tình yêu càng không thể là một sự cưỡng bách.

Có lẽ đây là một trong những thách đố lớn nhất của việc tái loan báo Tin Mừng hôm nay. Chúng ta dễ nghĩ rằng mình phải làm thật nhiều, nói thật nhiều, tổ chức thật nhiều, thuyết phục thật nhiều. Nhưng đôi khi, điều con người cần không phải là thêm một lời thuyết phục, mà là một người biết hiện diện và tôn trọng họ.

Có những người cần chúng ta ở lại thật lâu. Ở lại bên một người đang hoài nghi. Ở lại bên một người đã bị tổn thương bởi Giáo Hội. Ở lại bên một người đã đánh mất niềm tin. Ở lại mà không phán xét, không thúc ép, không vội vàng đòi hỏi một câu trả lời. 

Nhưng cũng có lúc chúng ta phải biết ra đi.

Ra đi không phải vì hết yêu thương, mà vì tình yêu tôn trọng tự do. Nếu sự hiện diện của tôi trở thành một sức ép, thì ra đi có thể là cách cuối cùng để tôi tôn trọng người ấy.

Vì thế, “giũ bụi chân” không phải là phủi bỏ trách nhiệm; trái lại, đó là nhìn nhận giới hạn của trách nhiệm. Tôi đã làm phần của tôi. Tôi đã nói điều cần nói. Tôi đã trao điều cần trao. Tôi đã hiện diện khi cần hiện diện. Tôi đã yêu thương trong khả năng của mình.

Phần còn lại thuộc về tự do của người kia và ân sủng của Thiên Chúa.

Đây cũng là một sự thanh luyện đối với người loan báo Tin Mừng. Bởi đôi khi chúng ta muốn thấy ngay kết quả của công việc mình làm. Chúng ta muốn người khác thay đổi vì mình đã nói, đã hy sinh, đã cầu nguyện cho họ. Nhưng Tin Mừng nhắc chúng ta rằng không ai có thể sở hữu tự do của một con người.

Người gieo chỉ có thể gieo. Người tưới chỉ có thể tưới. Còn Thiên Chúa mới làm cho lớn lên. Vì thế, người môn đệ cần biết ở lại mà không chiếm hữu, ra đi mà không đoạn tuyệt; loan báo mà không áp đặt, chịu trách nhiệm mà không kiểm soát.

Đó là một thứ tự do rất trưởng thành. Và có lẽ, trong công cuộc tái loan báo Tin Mừng, chúng ta cần khám phá lại điều này: đôi khi trách nhiệm lớn nhất của người loan báo không phải là làm cho người khác tin, mà là giúp họ có đủ tự do để có thể tự mình đáp lại lời mời gọi của Thiên Chúa.

Tin Mừng được trao ban. Tự do được tôn trọng. Trách nhiệm được thực thi. Và kết quả được phó thác. 

L.m Giuse Hoàng Kim Toan